Ghép cặp và trí nhớ làm việc
Một bàn thẻ nhỏ dạy bé giữ thông tin trong đầu, và cách người lớn nên ngồi cạnh.
Ghép cặp trông như trò đơn giản nhất trên đời, và đó là lý do người lớn thường xem nhẹ nó: lật một thẻ, lật thêm một thẻ, nhớ vị trí. Nhưng chuyện đang diễn ra trong đầu một đứa trẻ sáu tuổi trong mấy lần lật đó thì không hề đơn giản chút nào.
Thứ đang được luyện có tên trong tâm lý học là trí nhớ làm việc, nghĩa là giữ một thông tin trong đầu trong khi vẫn làm việc khác với nó. Bé lật một thẻ có hình con vịt, lật thẻ thứ hai thấy con thuyền, và bây giờ phải giữ vị trí con vịt còn sống trong đầu trong lúc lật thẻ thứ ba. Ba vị trí, một nhiệm vụ.
Đó là lý do kích thước bàn quan trọng hơn hình vẽ trên thẻ. Bàn sáu cặp là một cuộc chơi công bằng với bé bốn tuổi; bàn hai mươi cặp là bài kiểm tra trí nhớ thiết kế cho người lớn. Mục này cố ý chỉ giữ từ sáu đến mười hai cặp, và không có đồng hồ nào chạy trong lúc bé đang nghĩ.
Nhìn cách bé chơi trong ba mươi giây đầu là bạn đoán được bé đang dùng chiến lược nào. Có bé lật ngẫu nhiên và cầu may. Có bé luôn lật thẻ vừa mở cộng với một thẻ đã nhớ. Vài bé sẽ chỉ tay vào một thẻ trước khi lật và lẩm bẩm chỗ con kia. Nhóm cuối cùng đã tự xây một phương pháp, và phương pháp đó sinh ra từ những lần thua.
Đây là lý do chúng tôi không bao giờ giục bé đi qua một bàn ghép cặp. Phần có ích không phải là thắng, mà là khoảnh khắc ngay sau khi lật sai: bé phải quyết định giữ hai vị trí trong đầu hay bắt đầu lại từ đầu. Cả hai cách đều tốt, và mỗi cách dạy một thứ hơi khác nhau.
Có một công dụng xã hội của mục này mà nhiều phụ huynh bất ngờ. Vì luật chơi quá nhỏ, bé có thể giải thích cho em nhỏ hơn hoặc cho ông bà trong đúng một câu. Được làm người giải thích luật là chuyện hiếm với một đứa trẻ nhỏ, và nó đổi cách bé ngồi vào bàn.
Nếu bé thua liên tục và bắt đầu cáu, hãy thu nhỏ bàn thay vì giảng giải. Sáu cặp thì gần như không thể thua mãi, và vài lần thắng sẽ dựng lại ý muốn thử mười cặp. Độ khó là một nút vặn, không phải một bản án.
Một điều nữa đáng biết: trò luyện trí nhớ là một trong số ít hoạt động trên màn hình trở nên khó hơn khi bé giỏi hơn mà không cần thêm bạo lực, tốc độ hay tiếng ồn. Bàn chỉ đơn giản to ra. Không thứ gì trong trò phải ồn ào hơn để còn hấp dẫn, và điều đó không đúng với phần lớn thứ bé sẽ gặp trên mạng.
Có một phiên bản của mục này chơi được trên xe hoặc ở bàn ăn mà không cần màn hình: bạn gọi tên ba đồ vật trên bàn, bé nhắm mắt, bạn bỏ đi một món, bé nói xem món nào đã mất. Luật giống hệt. Điểm hay là thứ bé luyện trên màn hình có một đời sống riêng ở ngoài đời.
Với bé lớn hơn, khoảng chín mười tuổi, bàn ghép cặp ở đây trở thành phần khởi động chứ không còn là thử thách. Hãy để bé dùng nó theo cách đó. Một thắng lợi ngắn và dễ trước giờ làm bài là một chuyển tiếp tốt hơn nhiều so với một bài giảng về sự tập trung.
Không phần nào ở trên cần đến bảng điểm. Bàn thẻ hoặc trống hết, hoặc không; bé biết chính xác cái nào đã xảy ra. Đó là toàn bộ hệ thống phản hồi, và thế là đủ để bé tự biết mình đang tiến bộ hay đang mệt.
Nếu bạn chỉ chọn một trò để bắt đầu với bé bốn tuổi, hãy chọn bàn sáu cặp có hình con vật. Hình dễ gọi tên, bàn đủ nhỏ để thắng trong ba phút, và sau ba phút đó bé đã hiểu luật mà không cần ai giảng. Từ đó, việc tăng lên tám cặp là quyết định của bé, không phải của bạn.