Chữ và số trước lớp một

Nhận mặt chữ trước khi viết, đếm đồ vật trước khi đọc thuộc: bốn đến sáu tuổi cần gì.

Có một nỗi lo rất phổ biến ở các gia đình có con sắp vào lớp một: sợ con chậm hơn các bạn. Nỗi lo đó thường dẫn đến một bộ thẻ chữ cái và những buổi tối căng thẳng, và nó thường không đem lại kết quả mà người lớn mong đợi. Điều có ích trước lớp một không phải là đọc thông viết thạo, mà là nhận ra mặt chữ và hiểu rằng số lượng có nghĩa.

Thứ tự đúng là nhận ra trước, viết sau. Cơ tay nhỏ chưa đủ để cầm bút đi theo nét chữ, và việc luyện viết quá sớm thường tạo ra một đứa trẻ viết chậm, căng thẳng, chứ không tạo ra một đứa trẻ viết đẹp. Nhận mặt chữ thì khác: nó chỉ cần mắt và trí nhớ, và cả hai đều đã sẵn sàng ở tuổi bốn.

Đừng bắt đầu bằng thứ tự bảng chữ cái. Hãy bắt đầu bằng những chữ có trong tên của bé. Tên là thứ bé quan tâm nhất trên đời ở tuổi này, và một chữ cái nằm trong tên mình thì được nhớ nhanh gấp nhiều lần một chữ nằm ở vị trí thứ mười chín trong bảng. Từ tên, mở rộng ra tên bố mẹ, tên anh chị, tên con vật trong nhà.

Âm và hình phải đi cùng nhau. Nếu chỉ dạy hình chữ, bé sẽ nhận ra chữ A mà không biết nó kêu thế nào; nếu chỉ dạy âm, bé sẽ hát được bài hát mà không chỉ được vào chữ. Mục Chữ & Số ở đây chọn những trò đọc tên chữ thành tiếng khi bé chạm vào, vì tai và mắt cần được nối với nhau ngay từ đầu.

Với số, đừng bắt đầu bằng việc đọc thuộc lòng từ một đến mười. Rất nhiều bé bốn tuổi đếm được đến hai mươi mà không biết năm là bao nhiêu. Hãy bắt đầu bằng cách đếm đồ vật: ba quả táo, năm cái cúc áo, hai con mèo ngoài sân. Khi bé chạm vào từng món và đếm, số trở thành một thứ có nghĩa chứ không phải một bài hát.

Tương ứng một-một là kỹ năng thật đằng sau việc đếm, và nó khó hơn vẻ ngoài. Bé phải chạm đúng một lần vào mỗi món, không bỏ sót, không đếm hai lần. Rất nhiều trò đếm trên màn hình thực ra đang luyện đúng kỹ năng này, và đó là lý do chúng đáng chơi dù trông rất đơn giản.

Điều hay của mục này là sự lặp lại mà không thành bài tập. Bé gặp lại chữ B trong bốn trò khác nhau, mỗi lần một bối cảnh khác, và không lần nào bị hỏi điểm. Lặp lại trong bối cảnh đổi thay là cách trí nhớ hoạt động tự nhiên nhất, và nó khác hoàn toàn với việc đọc lại một tấm thẻ mười lần.

Có một chi tiết kỹ thuật đáng để ý: chữ in hoa và chữ thường. Với bé mới làm quen, hãy chọn một kiểu và giữ nguyên trong vài tuần, thường là chữ in hoa vì nó khác nhau rõ ràng hơn. Trộn hai kiểu cùng lúc làm bé bối rối, và sự bối rối đó dễ bị hiểu nhầm thành bé chậm.

Mười phút là đủ cho một buổi học chữ. Sau mười phút, khả năng ghi nhớ giảm rõ rệt và thái độ cũng đổi. Nếu bạn muốn thêm thời gian, hãy thêm vào buổi sáng chứ đừng thêm vào buổi tối, vì buổi tối thì thứ bé cần là được nghỉ chứ không phải được dạy thêm.

Những điều nên tránh thì ngắn: đừng hỏi bài trong lúc ăn cơm, đừng so sánh với con nhà hàng xóm, đừng thưởng bằng kẹo cho mỗi chữ đọc đúng. Cả ba việc đó biến việc học thành giao dịch, và một khi đã là giao dịch thì bé sẽ hỏi lại giá vào ngày mai, thay vì tự mở trang ra chơi.

Dấu hiệu sẵn sàng thì rất dễ thấy nếu bạn biết nhìn. Bé tự chỉ vào chữ trên hộp sữa và hỏi chữ gì đây. Bé đếm đồ vật mà không ai nhờ. Bé nhận ra tên mình giữa một trang đầy chữ. Khi ba dấu hiệu đó xuất hiện, bé đã sẵn sàng cho nhiều hơn, và lúc đó bạn có thể tăng độ khó mà không cần ép.

Trước lớp một, thứ đáng giá nhất mà bạn có thể tặng con không phải là một bảng chữ cái thuộc lòng, mà là cảm giác rằng chữ và số là những thứ thú vị để nhìn ra. Một đứa trẻ tò mò sẽ học đọc nhanh hơn một đứa trẻ được huấn luyện, và tò mò thì không thể ép ra bằng thẻ ghi nhớ.